Vàng, bạc và bạch kim có còn là kênh trú ẩn an toàn hiệu quả trong năm 2025?

Thị trường kim loại quý đã có nhiều thay đổi trong những năm gần đây, khi các yếu tố cung – cầu của vàng, bạc và bạch kim biến động theo căng thẳng địa chính trị và xu hướng công nghiệp mới. Tuy vậy, theo các chuyên gia tại Saxo Bank, cả ba kim loại này vẫn đóng vai trò quan trọng trong các danh mục đầu tư hiện đại.

“Vàng, bạc và bạch kim tuy không tạo ra thu nhập định kỳ, nhưng vẫn giữ vị trí riêng biệt trong chiến lược đầu tư,” nhóm phân tích viết. “Lý do khiến nhà đầu tư tìm đến chúng rất rõ ràng: Chúng phản ứng khác biệt khi thị trường rối loạn.”

Trong nhiều thập kỷ, các tài sản này được xem như “lá chắn chống lạm phát, tấm đệm khi xảy ra khủng hoảng địa chính trị và điểm tựa trong danh mục đầu tư đa dạng.” Tuy nhiên, vai trò của chúng đang thay đổi. Saxo Bank cho biết, “Ngân hàng trung ương vẫn đang tích trữ vàng, củng cố vai trò dự trữ của nó. Trong khi đó, lạm phát vẫn bất định và nhu cầu bạc, bạch kim đang chuyển dần sang ứng dụng công nghiệp – đặc biệt trong năng lượng mặt trời và công nghệ xanh.”

Trong bối cảnh này, câu hỏi không chỉ là “liệu kim loại quý có còn là kênh trú ẩn an toàn?” mà là “an toàn trước điều gì, và trong bao lâu?”

Vàng – Chuẩn mực của tài sản an toàn

Saxo Bank coi vàng là thước đo tiêu chuẩn cho mọi tài sản trú ẩn an toàn. Qua hàng thế kỷ, vàng đã bảo toàn giá trị tài sản trong những giai đoạn rủi ro hệ thống cao, điều mà ít tài sản nào làm được. Không giống các hàng hóa khác, vàng không bị tiêu hao hay khấu hao – nó được lưu trữ, và đó là điểm tạo nên sự khác biệt. Vai trò chính của vàng không nằm ở giá trị công nghiệp mà ở chức năng tiền tệ.

Hiện nay, các ngân hàng trung ương toàn cầu nắm giữ hơn 36.700 tấn vàng, trong đó Mỹ, Đức và Trung Quốc có dự trữ lớn nhất. Con số này tương đương khoảng 17% tổng lượng vàng từng được khai thác trong lịch sử. Đối với nhiều quốc gia, vàng là một công cụ đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, giúp tăng độ tin cậy tài chính và bảo vệ trước biến động tỷ giá hoặc cú sốc địa chính trị. Đây cũng là lý do nhu cầu vàng từ ngân hàng trung ương luôn ổn định, thậm chí tăng mạnh trong các giai đoạn bất ổn toàn cầu.

Với nhà đầu tư cá nhân, vàng thường phát huy hiệu quả tốt nhất khi lãi suất thực ở mức thấp hoặc âm, đồng tiền pháp định mất giá, hoặc thị trường tài chính sụt giảm. Dù khả năng phòng chống lạm phát ngắn hạn của vàng không hoàn hảo, nhưng xét về dài hạn, vàng đã nhiều lần chứng minh khả năng duy trì sức mua trong các chu kỳ lạm phát.

Tuy nhiên, Saxo Bank cũng cảnh báo rằng vàng không nên được coi là tài sản tăng trưởng. Vàng không tạo ra thu nhập và giá trị của nó bị ảnh hưởng nhiều bởi tâm lý thị trường, lãi suất thực và sức mạnh đồng USD – hơn là bởi yếu tố cung cầu. Nhưng trong những thời điểm mà sự ổn định quan trọng hơn lợi nhuận, vàng là một trong những tài sản đáng tin cậy nhất.

Bạc – Sự kết hợp giữa giá trị lưu trữ và công nghiệp

Khác với vàng, bạc đóng vai trò kép: vừa là tài sản lưu trữ giá trị, vừa là hàng hóa công nghiệp. Nhờ vậy, bạc có tính linh hoạt – vừa phòng thủ khi thị trường biến động, vừa có tiềm năng tăng trưởng trong giai đoạn kinh tế mở rộng. Tuy nhiên, sự linh hoạt này cũng khiến bạc trở nên phức tạp và biến động mạnh hơn vàng.

Hiện nay, hơn 50% nhu cầu bạc toàn cầu đến từ lĩnh vực công nghiệp. Điều này khiến bạc kém ổn định hơn vàng khi làm tài sản trú ẩn, nhưng lại phản ứng tích cực hơn trong các giai đoạn phục hồi kinh tế. Bạc có thể vượt trội trong những giai đoạn “rủi ro cao – lợi nhuận lớn”, nhưng lại tụt hậu khi nhu cầu công nghiệp suy giảm.

Giá thấp hơn của bạc khiến nó dễ tiếp cận hơn với nhà đầu tư nhỏ lẻ, trong khi các quỹ ETF và hợp đồng tương lai bạc vẫn duy trì thanh khoản cao cho các khoản đầu tư lớn hơn.

Về khả năng phòng chống lạm phát, bạc phản ứng tốt nhất khi lạm phát được thúc đẩy bởi tăng trưởng công nghiệp – hơn là do cú sốc cung ứng. Giá bạc thường không biến động đồng điệu với vàng, và vì vậy, nó trở thành tài sản bổ sung lý tưởng trong một danh mục đa dạng – kết hợp cả yếu tố phòng thủ lẫn tiềm năng chu kỳ.

Bạch kim – Gắn liền với công nghiệp công nghệ cao

Bạch kim nổi bật nhờ sự khan hiếm và vai trò thiết yếu trong công nghiệp. Sản lượng của nó thấp hơn nhiều so với vàng hay bạc, và phần lớn khai thác tập trung ở Nam Phi và Nga – khiến nguồn cung dễ bị gián đoạn. Tuy nhiên, các lệnh trừng phạt hiện tại với kim loại cơ bản của Nga chưa có ảnh hưởng rõ rệt đến thị trường bạch kim.

Giá bạch kim chủ yếu phụ thuộc vào nhu cầu công nghiệp – đặc biệt trong ngành ô tô, nơi nó được dùng trong bộ chuyển đổi xúc tác cho xe động cơ đốt trong (chiếm khoảng 40% nhu cầu toàn cầu). Ngoài ra, bạch kim còn được sử dụng trong lọc dầu, thiết bị y tế và tiềm năng trong pin nhiên liệu hydro – dù lĩnh vực này hiện phát triển chậm hơn kỳ vọng.

Thị trường bạch kim biến động mạnh do dễ bị ảnh hưởng bởi việc thay thế giữa bạch kim và palađi trong ngành ô tô. Các thay đổi này có thể tác động nhanh chóng đến cung – cầu và giá cả. Thêm vào đó, thị trường đối mặt với thách thức cấu trúc, bao gồm dự báo thâm hụt cung khoảng 848.000 ounce trong năm 2025 do sản lượng khai thác hạn chế và tỷ lệ tái chế thấp.

Dù có nhiều rủi ro, bạch kim vẫn mở ra cơ hội đầu cơ cho nhà đầu tư quan tâm đến các kim loại công nghiệp liên quan đến đổi mới công nghệ và mất cân đối cung – cầu.

Tổng kết:

Theo Saxo Bank, đầu tư vào kim loại quý mang lại nhiều lợi ích như: đa dạng hóa danh mục, phòng ngừa lạm phát, không đối mặt với rủi ro đối tác, thanh khoản cao, dễ tiếp cận và dễ bảo quản.

Tuy nhiên, cũng cần cân nhắc các bất lợi như: không tạo ra thu nhập, biến động giá cao, chi phí lưu trữ và bảo hiểm, rủi ro thuế, và rủi ro hành vi khi nhà đầu tư thiếu kỷ luật gây nhiễu thị trường ngắn hạn.

Về tỷ trọng đầu tư, Saxo Bank khuyến nghị phân bổ từ 2%–5% tài sản vào kim loại quý đối với danh mục thận trọng (chủ yếu là vàng), và lên đến 10% cho danh mục cân bằng hoặc nhạy cảm với lạm phát – đặc biệt trong các giai đoạn bất ổn tiền tệ hoặc suy giảm giá trị đồng tiền.

“Giá trị của vàng, bạc và bạch kim không nằm ở việc chúng phản ứng với mọi biến động thị trường, mà ở chỗ chúng thể hiện khác biệt khi các tài sản khác suy yếu: Vàng tạo sự ổn định khi lãi suất thực giảm; bạc phản ánh lạm phát và tăng trưởng công nghiệp; còn bạch kim ghi nhận các thay đổi từ phía cung và xu hướng công nghệ mới,” Saxo Bank kết luận.