Vàng vượt đồng euro trở thành tài sản dự trữ lớn thứ hai thế giới

Theo một báo cáo mới công bố của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) vào ngày thứ Tư, vàng đã chính thức vượt qua đồng euro để trở thành tài sản dự trữ lớn thứ hai trên thế giới, chỉ sau đồng USD. ECB cũng nhấn mạnh rằng nhu cầu mua vàng mạnh mẽ từ các ngân hàng trung ương toàn cầu sẽ có tác động đến nguồn cung và giá vàng trong tương lai.

Vàng vượt đồng euro trở thành tài sản dự trữ lớn thứ hai thế giới

Trong báo cáo có tiêu đề “Nhu cầu vàng: Vai trò của khu vực chính thức và địa chính trị”, nhóm nghiên cứu do Kinh tế trưởng Maurizio Michael Habib đứng đầu cho biết: tính đến năm 2024, tỷ trọng vàng trong dự trữ ngoại hối của các ngân hàng trung ương đã đạt 20%, vượt xa tỷ trọng 16% của đồng euro – mức độ tương đương với thời kỳ bản vị vàng trong lịch sử.

“Tính theo giá thực (đã điều chỉnh lạm phát), giá vàng năm 2024 đã vượt đỉnh từng ghi nhận trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1979,” nhóm nghiên cứu viết.

“Lượng vàng dự trữ của các ngân hàng trung ương hiện đã tiệm cận mức của kỷ nguyên Bretton Woods, dù tỷ lệ này vẫn chiếm phần nhỏ trong tổng cung vàng toàn cầu.”

Tính theo giá thị trường, khối lượng dự trữ này kết hợp với giá vàng cao đã đưa vàng trở thành tài sản dự trữ lớn thứ hai toàn cầu – chỉ sau đồng đô la Mỹ.

Nhu cầu vàng từ ngân hàng trung ương lập kỷ lục mới

Năm 2024, nhu cầu vàng từ các ngân hàng trung ương đạt mức kỷ lục, chiếm hơn 20% tổng nhu cầu toàn cầu – gấp đôi so với mức trung bình khoảng 10% của thập niên 2010.

ECB cho biết, sau khi Nga phát động cuộc chiến toàn diện tại Ukraine vào năm 2022, các ngân hàng trung ương bắt đầu tăng mua vàng rõ rệt, và xu hướng này vẫn tiếp tục duy trì. Dù vậy, vàng dành cho trang sức và đầu tư cá nhân vẫn chiếm phần lớn tổng nhu cầu vàng toàn cầu. Trong năm 2024, nhu cầu trang sức – đặc biệt tại Trung Quốc – có xu hướng giảm, nhưng đã được bù đắp bởi nhu cầu đầu tư tăng cao. Tính chung, hai lĩnh vực này vẫn chiếm 70% tổng nhu cầu vàng thế giới.

Lý do ngân hàng trung ương tích trữ vàng: đa dạng hóa, tránh rủi ro chính trị

ECB cho biết các ngân hàng trung ương mua vàng không chỉ để đa dạng hóa danh mục dự trữ, mà còn nhằm phòng ngừa rủi ro địa chính trị.

Theo một khảo sát được Hội đồng Vàng Thế giới thực hiện với gần 60 ngân hàng trung ương từ tháng 2 đến tháng 4/2024, ba lý do chính được đưa ra khi nắm giữ vàng bao gồm:

• Lưu trữ giá trị dài hạn và phòng ngừa lạm phát;
• Bảo vệ tài sản trong thời kỳ khủng hoảng;
• Vai trò là công cụ đa dạng hóa danh mục đầu tư.

Ngoài ra, nhiều ngân hàng trung ương còn đề cập đến lo ngại về khả năng vỡ nợ, sự phân tán địa chính trị và rủi ro chính trị là các yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định tích trữ vàng.

Đáng chú ý, các ngân hàng trung ương tại các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển còn nhấn mạnh yếu tố trừng phạt tài chính và rủi ro suy yếu của các đồng tiền lớn. Khoảng 25% số ngân hàng trong nhóm này cho biết họ tích trữ vàng để đề phòng rủi ro từ các lệnh trừng phạt hoặc sự thay đổi trong hệ thống tiền tệ toàn cầu.

Các quốc gia tích lũy vàng nhiều nhất kể từ cuối năm 2021 là Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ và Trung Quốc – với tổng lượng mua vượt 600 tấn.

Địa chính trị trở thành yếu tố chính điều hướng giá vàng

ECB lưu ý rằng, trong giai đoạn từ 2008 đến đầu 2022, giá vàng có mối tương quan nghịch với lợi suất thực, cho phép nhà đầu tư phòng ngừa khi lãi suất danh nghĩa thấp hoặc lạm phát cao. Tuy nhiên, mối tương quan này đã bị phá vỡ kể từ khi Nga xâm lược Ukraine, cho thấy giá vàng hiện đang chịu ảnh hưởng mạnh hơn từ yếu tố địa chính trị.

Một nghiên cứu gần đây cho thấy các quốc gia bị áp đặt trừng phạt tài chính thường gia tăng tỷ trọng vàng trong dự trữ ngoại hối. Trong 5/10 năm có mức tăng tỷ trọng vàng lớn nhất kể từ năm 1999, các quốc gia liên quan đều nằm trong diện bị trừng phạt trong năm đó hoặc năm liền kề.

Ngoài ra, các quốc gia có mối quan hệ chính trị gần gũi với Nga và Trung Quốc cũng ghi nhận mức tăng mạnh hơn về tỷ lệ vàng trong dự trữ ngoại hối kể từ quý IV/2021.

Nguồn cung vàng tương lai có đáp ứng được hay không?

ECB cho rằng tác động của nhu cầu từ ngân hàng trung ương đến giá vàng trong tương lai sẽ phụ thuộc vào khả năng mở rộng nguồn cung toàn cầu. Trong các thập kỷ qua, cung vàng từng có khả năng phản ứng linh hoạt với nhu cầu tăng – thông qua việc tăng trữ lượng vàng khai thác và tái chế.

“Nếu lịch sử là kim chỉ nam, thì việc gia tăng thêm nhu cầu chính thức đối với vàng dự trữ cũng có thể thúc đẩy nguồn cung toàn cầu tiếp tục tăng trong tương lai,” báo cáo kết luận.